VVD Afdeling Utrecht Weblog

Blog Kees Geldof & Mark Dijk: Openbaar debat onmogelijk gemaakt

Mon, 06 Feb 2012 10:46:00 -0000

Donderdagavond 2 februari 2012 was politiek een bijzondere avond, maar wij hebben het vermoeden dat de meeste mensen in de stad er weinig tot niets van hebben begrepen. Dat is kwalijk en dat moeten alle raadsleden zich aanrekenen. Het door de VVD aangevraagde spoeddebat over het handelen van de gemeente rond de familie Nicolich, hoefde wat de VVD betreft helemaal niet zo ingewikkeld en geheim te zijn. Als alle informatie openbaar beschikbaar is op het internet, dan mogen raadsleden hier toch ook vrij over spreken in de raadzaal? Dat lijkt logisch, maar een meerderheid van de raad vond dat echter niet en wilde een deel geheim houden, op basis van het privacyargument. Daarmee bleef de kern van waar het debat over zou moeten gaan, geheim. De fractie wilde niet verantwoordelijk zijn voor een debat waar raadsleden gecensureerd worden en geen publiek bekende feiten mogen gebruiken. Bovendien betekent de geheimhouding ook dat het college alleen in een geheime vergadering op de essentie in zou kunnen gaan. Over Open en Transparant gesproken....

Ondanks dat burgemeester Wolfsen en de wethouder wonen Isabella blijven herhalen dat het een complex dossier is, is de hele discussie helemaal niet zo ingewikkeld. Twee families hebben in april 2010, na verschillende keren wegens overlast uit hun huis gezet te zijn, van dit gemeentebestuur een allerlaatste kans gekregen. Er is door de gemeente gratis woonruimte ter beschikking gesteld in De Meern tot uiterlijk 1 januari 2012. In de overeenkomst met die families stond duidelijk dat er geen enkele overtreding mocht plaats vinden, anders zou het contract beëindigd worden. Uit verschillende gemeentestukken, die ook op het internet zijn geplaatst door de media, blijkt dat tussen april 2010 en september 2011 een reeks incidenten zouden hebben plaats gevonden, waar de politie bij betrokken moet zijn geweest. De VVD heeft in februari 2011 het college schriftelijk gevraagd of er incidenten hebben plaats gevonden met deze families. Het college antwoordde toen dat dat niet het geval was en nu blijkt uit alle publieke stukken dat het college hier hoogstwaarschijnlijk niet de waarheid heeft verteld, een doodzonde in de politiek.

Dit was de reden dat we een debat wilden voeren. Door het opleggen van de gedeeltelijke geheimhouding, nota bene mede op initiatief van het CDA en gesteund door de coalitiepartijen, kon in het openbaar uitsluitend over bijzaken gesproken worden, maar niet over de strafbare feiten. Oftewel, als we in het openbare debat zouden zeggen dat we onvolledig waren ingelicht door het college, zou het college moeten antwoorden dat ze niet op de details mogen ingaan en zouden wij dus niets hard kunnen maken. Dit werd nog eens duidelijk gemaakt toen we in de voorbereidende procedurele geheime sessie (waar later gelukkig de geheimhouding wel van is opgeheven) deze vraag letterlijk aan wethouder Isabella voorlegden. De wethouder zei dat hij hier geen antwoord op zou gaan geven. Toen was het voor ons duidelijk dat we geen zuiver openbaar debat over het onderwerp konden voeren en hebben we besloten ons eerdere verzoek voor een spoeddebat in te trekken. De VVD voert geen publiek debat met meel in de mond.

In de media blijken de meeste juristen ons gelijk te geven. Als betrokken personen zelf de privacygevoelige informatie openbaren door stukken ter beschikking te stellen aan de media, dan is het privacyargument ondergeschikt, als het gaat om de open en democratisch gelegitimeerde controle door de raad van het gemeentebestuur. Wij bemerkten wel tijdens het procedurele debat dat GroenLinks en D66 wilden opschuiven en ons tegemoet wilde komen, maar het blok van PvdA burgemeester Wolfsen, PvdA wethouder Isabella en PvdA fractievoorzitter Ruben Post, gesteund door de CDA fractie, maakte het onmogelijk om een open en transparant debat te voeren. Na deze constatering heeft de VVD nog een motie ingediend om een raadsenquête te houden, omdat dat dan de enige mogelijkheid zou zijn om de onderste steen boven water te krijgen.

Na het verwerpen van onze motie en nadat wij het debatverzoek hadden ingetrokken, vroegen de coalitiepartijen snel een nieuw debat aan, omdat zij kennelijk van mening zijn dat over bijzaken genoeg in het openbaar gesproken kan worden. Vanuit PvdA perspectief kunnen wij dit goed begrijpen, omdat zo in een openbaar debat de volledige waarheid niet boven tafel komt en dus de burgemeester en de wethouder nooit volledig ter verantwoording geroepen kunnen worden. Wij blijven hopen dat GroenLinks en D66, die zeggen wel open en transparant te willen zijn, hun verantwoordelijkheid nemen en deze misstap herstellen om zo de stad en zijn inwoners het vertrouwen te geven dat er wel open gedebatteerd kan worden in de Gemeenteraad van Utrecht.

Blog Andr� van Schie: Het gekraakte vertrouwen in de rechtshandhaving

Tue, 31 Jan 2012 12:15:00 -0000

Liberalen hechten sterk aan de mogelijkheid om door individuele talenten en inspanning iets te bereiken, voor de samenleving, maar ook voor jezelf. Dat iemand daarmee ook bezit kan vergaren vinden we vanzelfsprekend.

Gelukkig vinden we het in ons land ook normaal dat anderen van dat bezit afblijven. Diefstal is een misdrijf en de overheid zorgt voor de rechtshandhaving. Gelukkig maar. Dus kun je terugvallen op politie en justitie als er iets van je gestolen is. Je doet aangifte en met een beetje geluk vinden ze de daders, die dan gearresteerd en vervolgd worden. Klinkt allemaal heel logisch.

Maar dan is het opeens geen portemonnee, autoradio of 40 inch flatscreen dat gestolen is, maar wordt een woonhuis, kantoorpand of fabriek zonder toestemming en zonder daarvoor te betalen in gebruik genomen. Dat wordt ook wel ‘kraken’ genoemd. Dan gaat het niet om iets van een paar tientjes of honderdjes, maar om een serieuze diefstal met een grote waarde. Dan verwacht je toch ook van de overheid dat die je helpt om je bezit terug te vinden en de daders te pakken?!? Dat kan ook vrij makkelijk. Het gekraakte pand loopt niet weg en de daders zitten er vaak zeker 10 uur per dag in... Maar om één of andere duistere reden gaat iedereen dan moeilijk doen. Hoewel kraken van woningen en andere gebouwen dankzij de VVD landelijk nu eindelijk verboden en strafbaar is, ontbreekt het nog aan daadkracht en prioriteit bij politie en justitie om de krakers aan te pakken. Zo komt het regelmatig voor dat de eigenaar van een gekraakt pand na aangifte van de kraak weken, soms maanden moet wachten voor hij zijn bezit terug heeft. En de staat waarin het na de kraak en ontruiming wordt aangetroffen is vaak letterlijk om te huilen.

Volgens critici is het juist de nieuwe kraakwet die nu voor problemen zorgt. Doordat de krakers geen “recht” meer hebben om zich leegstaande woningen na een jaar leegstand toe te eigenen, kiezen ze nu willekeurige leegstaande gebouwen, of ze nu een paar weken of een paar maanden leegstaan of al tientallen jaren. Dat betekent in de praktijk dat een eerbare burger met twee hypotheken en één leegstaande onverkochte woning moet hopen dat er geen krakers komen om het op te eisen. De huidige praktijk is dat je dan de politie belt, die constateert dat er inderdaad krakers in je huis zitten en die vervolgens... niets voor je lijkt te kunnen doen. (Zodra de kraker een bed en een tandenborstel in huis heeft, is er sprake van huisvrede die de politie moet respecteren.) Je moet als eigenaar vervolgens naar het bureau, aangifte doen. Daarna kan je op de eerstvolgende werkdag een advocaat zoeken en een kort geding aanspannen tegen de dieven die in jouw huis zitten. Met een beetje geluk dient het kort geding binnen een week of drie. Al die tijd zitten de krakers in jouw huis jou uit te lachen. De rechter stelt je dan hopelijk in het gelijk en dan komt justitie in actie. Die stuurt dan een keurig briefje aan de krakers. Of ze alsjeblieeeft binnen drie weken het pand willen verlaten. Want anders... Anders komen ze misschien binnen drie à vier weken daarna ontruimen. Al met al zit je dus zo drie maanden opgescheept met krakers. Die zijn natuurlijk vlak voor de ontruiming vertrokken om elders een andere eerlijke huiseigenaar een maand of drie slapeloze nachten en een dure juridische procedure te bezorgen. Intussen mag je zelf je eigen pand niet in, kan je geen kopers rondleiden, slopen ze je eigendom en sta je langs de zijlijn machteloos toe te kijken. Aan deze schandalige praktijk moet volgens de VVD onmiddellijk een eind komen.

Dat kan door een aantal acties:

Elke kraak behandelen als een gewone inbraak: oppakken van de inbrekers en achter de tralies zetten;
Geen bewoning meer toestaan van niet-woonhuizen zonder nadrukkelijke toestemming van eigenaar en gemeentelijke instanties (brandweer, bouw- en woningtoezicht etc.);
Eigenaren die zich vrijwillig melden voor het leegstandsregister ook bescherming bieden tegen krakers;
Krakers daadwerkelijk vervolgen volgens art. 138a van het Wetboek van strafrecht en als afschrikwekkend voorbeeld ook echt opsluiten;
Stoppen met Nuts-leveringen aan gekraakte panden. Geef eigenaren het recht om de panden af te laten sluiten zodat bewoning onaantrekkelijk wordt. Nuts leveringen uitsluitend nog toestaan met een geldig huur- of gebruikscontract van de eigenaar zou daarbij helpen;
Gevestigde huisvrede bij conflict tussen kraker en huiseigenaar alléén erkennen als men is ingeschreven bij de GBA;
De eigenaar moet in elk geval kunnen rekenen op politiesteun bij het confronteren en uitzetten van de illegale bewoners, we willen immers geen eigenrichting, ook niet bij huiseigenaren.

Met deze maatregelen kan een gemeente met behulp van politie en justitie, ook met de huidige wet, kraken actief en effectief bestrijden. Dat het in de linkse gemeente Utrecht niet gebeurt, is een schande die het rechtsgevoel sterk ondermijnt.

Kraken gebeurt al lang niet meer door een kleine groep sympathieke hippies. Het zijn gewetenloze criminelen die stelselmatig misbruik maken van de labbekakkerige houding van de Nederlandse wetshandhavers. Kraken is diefstal en daarmee een grote en onacceptabele inbreuk op het individuele eigendomsrecht.

Het is dankzij het landelijke beleid dat het nu mondjesmaat lukt om kraakpanden weer terug te geven aan de rechtmatige eigenaren en dat het ook voor de eigenaar van een gekraakt pand mogelijk is om het te verkopen met min of meer de zekerheid dat een nieuwe eigenaar de krakers uiteindelijk uitgezet krijgt. Mede daardoor krijgt het notoire krakersbolwerk Ubica nu waarschijnlijk na 20 jaar kraak een nieuwe eigenaar. Een rottende holle kies in de monumentale binnenstad krijgt daarmee weer een kans op een nieuwe toekomst.

Voor de VVD is het een eerste stap naar een volledig kraakvrij Utrecht.

Column Willem Buunk: 'Helderheid'

Thu, 22 Dec 2011 15:50:00 -0000

Wat de VVD-raadsleden zoal mogen aanhoren in de raad:

Voorzitter! We hebben het vandaag over een belangrijk onderwerp, een dossier waarover wij al vele malen met elkaar in deze zaal hebben gesproken. En dat is ook goed, want het is een belangrijke zaak. Er ligt inmiddels een grote stapel stukken achter het voorstel en diverse achtergrondrapporten. De inspraak en de raadsinformatieavond voegen daar nog eens de inzichten van bewoners en andere belanghebbenden aan toe. Dat is ook goed, want wij vinden dat heel belangrijk.

Voorzitter, ik wil hier dan ook nadrukkelijk aangeven dat wij dit zorgvuldig hebben bestudeerd. Onze fractie is van mening dat participatie over dit soort belangrijke besluiten nooit uitgebreid genoeg kan zijn. Wij hebben kunnen constateren dat er nog wel veel vragen liggen bij omwonenden en dat is dan ook mijn eerste vraag. Graag een reactie van het college.

Voorzitter, ik ga naar de inhoud. Het is in de commissievergadering natuurlijk al uitgebreid besproken, dus ik zal het hier kort houden. Het is goed dat dit voorstel nu ter besluitvorming voorligt in de gemeenteraad. Mijn fractie vindt dat namelijk altijd belangrijk. Nou weet het college wel wat wij hiervan vinden want wij hebben natuurlijk vorig jaar de motie ingediend. De motie was toen niet gedekt, dus mijn fractie is blij dat het college alsnog de middelen heeft gevonden in de meerjarige correctie op de reserves.

Dat is mooi, want daarmee kan het gebiedje eindelijk aangepakt worden. De meeste bewoners hadden er al niet meer op gerekend dat er ooit nog iets zou moois zou gebeuren op die plek. De buurt was tegen de bouwplannen, maar zoals het nu is kon het ook niet. Ze fietsten er gewoon omheen. Ik heb ook gehoord dat er met veel moeite toch een buurtactiviteit is georganiseerd daar, ik zie de mensen van het wijkwelzijn op de tribune zitten. Heel leuk. Leuk ook trouwens dat de wijkwethouder daarvoor toen een subsidie aan heeft willen geven uit het leefbaarheidsbudget. Het is toch maar goed dat we dat hebben, zeg ik dan met een knipoog naar de VVD fractie.

Dat brengt mij bij de rol van de wijkwethouder. Mijn fractie vindt het belangrijk dat het voor iedereen transparant is waarom het college voor deze oplossing gekozen heeft. Wij hebben in de commissievergadering van de wethouder gehoord waarom er een overschrijding is van het aanvankelijke budget. Omdat het gaat om een betere kwaliteit, waar de bewoners van de buurt ook blij mee zijn, kan mijn fractie daar wel mee leven. En dekking is dus, zeg maar, meerjarig geregeld. Dat vinden wij natuurlijk belangrijk. Maar de wijkwethouder heeft de buurt vorig jaar wel iets anders beloofd. Daardoor is, naar de mening van onze fractie, onnodige onrust ontstaan.

Voorzitter, dan heb ik zoiets van, dat moet anders. Nou hoor ik andere fracties zeggen dat zij dat ook willen, dus dan zegt mij fractie van hé, als daar een brede steun voor is in de raad, dan begrijp ik niet waarom het college dat niet gewoon doet. Waar het ons nou juist om gaat is dat het college gewoon altijd goed met de buurt communiceert. Er zijn natuurlijk de wijkbureaus en de wijkraden, maar onze insteek is dat het college daar toch zelf voor verantwoordelijk is.

Voorzitter, ik zei al ik houd het kort, dus dat doe ik ook. Wij vinden het belangrijk dat we met dit voorstel een zorgvuldig afgewogen oplossing kiezen voor de stad. Wij wachten de beantwoording van het college nog wel even af, maar ik wil al wel zeggen dat wij verder geen moties of amendementen zullen indienen. Wij roepen het college op om nu vooral snelheid te maken, maar wel zorgvuldig. Dat zal mijn fractie natuurlijk kritisch blijven volgen en wij horen dan ook graag van het college wanneer wij als raad de eerste tussentijdse rapportage over de voortgang mogen ontvangen. Dank u.

Blog David Ikkersheim: Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald: Kinderclusters Overvecht

Fri, 09 Dec 2011 12:19:00 -0000

Tijdens de Raadsvergadering van donderdag 8 december zijn de bouwplannen vastgesteld voor nieuwe scholen in Overvecht. De VVD is blij dat de wethouder naar de VVD heeft geluisterd en de VVD-inbreng heeft gebruikt om de oude plannen radicaal te wijzigen. De scholen in Overvecht worden nu niet meer via een ingewikkelde constructie met woningbouwcorporaties gebouwd, maar gewoon door de gemeente zelf. Hierdoor zijn de verantwoordelijkheden helder, de risico's kleiner, behoudt de gemeente haar grondpositie en kunnen vooral kinderen sneller de nieuwe gebouwen in.

De gemeente is verantwoordelijk voor de schoolgebouwen van basis- en voortgezet onderwijs. Hiervoor krijgt zij middelen vanuit het Rijk. Het goed inzetten van dit geld is voor het college lastig gebleken, met de bekende gevolgen: scholen in Leidsche Rijn zijn overvol terwijl elders in de stad de lokalen leeg staan. Het Rekenkamerrapport van dit voorjaar legde het probleem pijnlijk bloot: het college had geen controle over het bouwrisico van de scholen. Dat leidt tot grote kostenoverschrijdingen en onnodige vertragingen. De VVD heeft dit probleem op scherp gezet door een amendement in te dienen dat de wethouder dwingt de extra kosten duidelijker en sneller aan de raad te verantwoorden.

Het goed inzetten van geld werd nog ingewikkelder gemaakt door ingewikkelde constructies die de gemeente met woningbouwcorporaties aan wilde gaan om de scholen te bouwen. De gemeente ontwikkelde scholen samen met de corporaties, waarna de gemeente de grond en het pand via 40 jaar erfpacht verkoopt aan de corporaties. Deze manier van werken zorgt ervoor dat niemand écht verantwoordelijk is, risico's onduidelijk zijn en dat de gemeente de grond en het gebouw voor een prijs van de hand doet die over 40 jaar niet meer realistisch hoeft te zijn. Dat deze manier van werken nodeloos ingewikkeld is blijkt wel uit het feit dat na drie jaar onderhandelen de gemeente en de corporaties er nog steeds niet uit zijn. In oktober heeft de VVD schriftelijke vragen gesteld om deze problematiek aan de kaak te stellen.

Het resultaat van de VVD inspanningen is duidelijk. De gemeente gaat nu zelf de scholen in het Kindercluster Overvecht bouwen, zonder bemoeienis van de corporaties. De VVD is erg blij dat de wethouder naar de input heeft geluisterd. De VVD vindt het erg belangrijk dat de kinderen uit Overvecht namelijk snel een goed schoolgebouw hebben, zonder vertragingen of onnodige kosten.

Blog Mark Dijk: Occupy Utrecht: een actie tegen Griekenland?

Mon, 31 Oct 2011 12:52:00 -0000

Al een kleine twee weken genieten we op de Utrechtse Ganzenmarkt van een groeiende mix van tentjes en stalletjes. ’s Avonds ontstaat er al een vroege kerstsfeer door het onsteken van allemaal leuke lampjes, die mogelijk worden gemaakt door een electriciteitsvoorziening uit het kraakpand Ubica. Woorden als ‘change’, ‘ruilhandel’ en ‘tegen’ vallen vaak. Een gemiddelde Utrechter zou al snel denken dat het hier om een politieke campagne ging, maar dat is het dus niet. Deze 25 mensen zijn, naar eigen zeggen, de vertegenwoordiging van de 99% van de Utrechtse bevolking die verandering wil: Occupy Utrecht.

De VVD heeft wat vragen gesteld aan de burgemeester en behalve dat ze de vergunning wat laat hebben aangevraagd, is het allemaal legaal. Ook het kamperen binnen een demonstratie is toegestaan, omdat demonstratierecht grondwettelijk is vastgelegd, gaat dit boven het gemeentelijk verbod op kamperen in de openbare ruimte. We hebben hier dus te maken met een legale en niet ordeverstorende demonstratie op de Ganzenmarkt. Je kan nog vragen stellen over hoe lang het billijk is om een demonstratieboodschap over te brengen, maar daar wil ik het hier niet over hebben. Mijn grote probleem is namelijk dat ik geen flauw idee heb wat die boodschap nu is.

Na het lezen van de borden, na de bezetters te hebben aangesproken en na het bezoeken van hun website, heb ik nog steeds geen flauw idee. Ik kan me er wel wat bij voorstellen. De eerdere financiële crisis en het huidige Europese schuldenprobleem nopen veel regeringen het uitgavenpatroon aan te passen en dat heeft vervelende gevolgen voor de inwoners. Maar waar ben je als Utrechts bezetter (vrij vertaald) dan precies tegen? Ben je tegen het financiële systeem? Ben je tegen de beurshandel of ben je tegen de overheid? In alle drie de gevallen kan ik niet begrijpen waarom ze dan op de Ganzenmarkt staan? Voor het financiële systeem ga je toch op de Zuidas in Amsterdam of bij een bank protesteren. Voor een actie tegen de beurs ga je naar het Beursplein in Amsterdam en om je boodschap richting de overheid over te brengen ga je naar Den Haag en/of Brussel. Logisch zou zijn dat de Utrechtse bezetters zich verzetten tegen het huidge Utrechtse groene en linkse college. Dat lijkt me echter onwaarschijnlijk, omdat dit college een paradijs is voor iedereen die voor kampeerdemonstraties, ruilhandel en tegen het Rijk is.

Als het niet tegen het stadhuis is en ook niet tegen café de Zaak, want daar maken ze fijn gebruik van de toiletfaciliteiten: Waar zijn ze dan tegen? En toen viel mijn oog op een ander kapitalistisch instituut dat ook aan de Ganzenmarkt is gevestigd en het kwartje viel direct. De Utrechtse bezetters hebben zeker een duidelijke boodschap en dat is dat ze de Griekse spilzucht en hun creatief boekhouden zat zijn. Ze willen gewoon een steviger Europees gecoördineerd begrotingsbeleid om herhaling van deze Griekse tragedie te voorkomen. Daarom zitten ze op de Ganzenmarkt recht tegenover dat fijne Girostentje, genaamd El Greco! De Utrechtse bezetters maken een statement en in Athene komt dat hard aan!

Blog Andr� van Schie: Fietsparkeren bij het Utrechtse Centraal Station

Thu, 13 Oct 2011 11:37:00 -0000

De VVD Utrecht pleit voor een realistische verdeling van de kosten van fietsparkeren tussen consument, overheden en vervoerders. Daarbij is niet uitgesloten dat straks vlakbij het station uitsluitend betaald parkeren mogelijk is.

Het centraal station in Utrecht heeft een enorme aantrekkingskracht op reizigers die de stad verlaten of er juist komen om te werken, studeren of recreëren. Om die stijgende hoeveelheid reizigers te faciliteren investeren de Rijksoverheid, de gemeente, NS en de regionale openbaar- vervoersautoriteit (BRU) honderden miljoenen. Het centraal station breidt zich enorm uit en wordt de komende jaren getransformeerd tot een moderne OV-terminal waar trein, bus, tram en taxi samen komen. Het station is onderdeel van een groter project waarbij het hele Utrechtse centrumgebied tussen de jaarbeurs en de “oude” stad een opknapbeurt krijgt. Dit volgens het Masterplan Stationsgebied. Bij referendum hebben de Utrechtse inwoners zich hierover uitgesproken en gekozen voor een groene en open ontwikkelvisie. Kernpunt van deze visie is dat de openbare ruimte rond het station weer leefbaarder moet worden. Schoon, heel en veilig dus.

Rol van de Fiets

Tienduizenden fietsers stallen nu dagelijks hun fiets in het stationsgebied. Ongeveer een kwart parkeert in (betaalde) fietsenstallingen van NS, driekwart parkeert in de openbare ruimte of in de (gratis) fietsenstallingen van de gemeente. De gemeente heeft de ambitie om straks (vanaf 2018) alleen nog maar inpandige, bewaakte fietsenstallingen aan te bieden. Het neerkwakken van je fiets ergens in de openbare ruimte mag dan niet meer. De openbare ruimte tussen station en binnenstad zal dan weer een prettig verblijfsgebied worden waar je niet struikelt over de fietsen, zoals nu het geval is. De fietsvoorzieningen zelf moeten ook een kwaliteitssprong maken. Als we serieus willen dat het openbaar vervoer aantrekkelijker wordt, horen daar ook goede stallingen bij: licht, ruim, bewaakt, snel toegankelijk, eenvoudig bewegwijzerd en vooral dicht bij trein, tram en bus. Zowel de aanleg als de exploitatie van die fietsenstallingen kosten veel geld: tientallen miljoenen. De vraag is wie het gaat betalen... Uiteraard betaalt de rijksoverheid het leeuwendeel van de investeringen: 38 miljoen! De rest moet worden opgebracht door de andere partijen. De opgave is straks om gezamenlijk de jaarlijkse kosten van de voorzieningen op te brengen. NS doet wellicht een structurele duit in de zak, consumenten en bedrijven zullen een bijdrage leveren en het is zelfs niet uit te sluiten dat de gemeente nog een exploitatiesubsidie inbrengt.

De consument betaalt mee!

De VVD vindt het principieel van belang dat de gebruikers ook een substantiële bijdrage leveren. Je fiets veilig stallen op de duurste vierkante meters grond van ons land kost geld, veel geld. Door dat helemaal gratis te maken geef je ook het signaal dat het waardeloos is. De VVD stelt een betaalregime voor waarbij er optimaal gedifferentieerd wordt naar doelgroepen en de betalingsbereidheid maximaal wordt ingezet. Dat betekent in elk geval dat er verschillende tarieven zullen moeten komen naar gelang de kwaliteit van de stalling, de afstand tot de perrons, de stallingsduur en de frequentie van gebruik. Met moderne betaalsystemen zoals de OV-chipkaart kan dat technisch heel goed. Uiteindelijk is het aantal plaatsen en het gebruik daarvan bepalend voor de prijs die mensen bereid zijn te betalen. Daarbij is niet uitgesloten dat de meest onaantrekkelijke stallingsplaatsen uiteindelijk gratis of heel goedkoop kunnen zijn. Ook is niet uitgesloten dat voor bepaalde doelgroepen (forse) kortingen worden verstrekt. De veelgenoemde doelgroep van de 60.000 studenten in Utrecht zou een zeer lage betalingsbereidheid hebben. De VVD heeft er echter vertrouwen in dat ook studenten best bereid zijn een paar stuivers of dubbeltjes te betalen voor een fietsparkeerplaats. Met hun OV-studentenkaart kunnen ze een flinke korting op het tarief krijgen en door de fiets op onaantrekkelijke plaatsen (bijvoorbeeld de bovenste rij) te parkeren kunnen ze besparen op de kosten. Het alternatief ook voor deze groep is een flink stuk lopen... De VVD heeft aangedrongen naar een onderzoek over de betalingsbereidheid bij de verschillende doelgroepen. Bij welke stallingsprijs laat men de fiets staan? En wat zijn daar dan de gevolgen van? Ook de VVD wil natuurlijk geen 33.000 fietsparkeerplaatsen exploiteren als die straks allemaal ongebruikt zijn. Ook wíj zijn ervoor beducht dat alle studenten straks in de nu al overvolle bussen kruipen als ze de fiets laten staan. (De weeffout in dit systeem is dat het OV gratis wordt aangeboden aan studenten terwijl dat natuurlijk ook niet gratis is!)

Handhaving

Het succes van de overdekte fietsenstallingen staat of valt met de handhaving van het foutparkeren buiten de stallingen. Het Utrechtse college gaat uit van een model waarbij de handhavingkosten (bijna 1/3e van de exploitatielast, tegen de twee miljoen!) worden betaald uit de opbrengsten van de fietsenstallingen. De braaf betalende fietser betaalt dan dus voor de overtredingen van de zwartparkeerders. Dat is niet eerlijk. Daarom zouden de handhavingskosten uit de algemene middelen moeten komen, net zoals dat gaat met de handhaving in de overige delen van de stad. Veel partijen hebben aangeven geheel of deels gratis fietsparkeren in Utrecht af te willen dwingen vanuit het rijk en ook in de gemeente Utrecht zijn deze geluiden bij vrijwel alle partijen te horen. Dit omdat deze partijen een moreel oordeel lijken te hebben over fietsen in relatie tot andere vervoersmodaliteiten. Fietsen is zó goed dat de fietser geen enkele drempel mag ondervinden in zijn vervoerskeuze. De VVD denkt dat fietsers niet zo snel van hun prettige, snelle en goedkope vervoer af zullen stappen en best bereid zijn een deel van de kosten te betalen. Gratis is in dit geval nogal gratuit want uiteindelijk zullen de kosten van de fietsvoorzieningen dan betaald moeten worden door de mensen die er geen gebruik van maken...

Column Willem Buunk: 'Liberale (structuur)visie'

Mon, 10 Oct 2011 11:24:00 -0000

Liberalen koesteren een gezond wantrouwen tegen allerlei vormen van planmatige ontwikkeling en sturing van de samenleving. Dat wordt geïllustreerd door de keuze van het kabinet Rutte om bij het aantreden het ministerie van VROM, bakermat van de centrale sturing van ’s lands ruimtelijke ordening, op te heffen. Het regeerakkoord kondigde bovendien de decentralisatie van de ruimtelijke ordening aan, een politieke keuze op het kruispunt van liberale en christen-democratische opvattingen. Het is opmerkelijk dat het kabinet Rutte een jaar later met de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte presenteert. De vijftigjarige traditie van centrale sturing van ruimtelijke ontwikkeling lijkt met dit nieuwe ruimtelijke plan voor Nederland voortgezet. Dat lijkt niet erg liberaal.

Liberale denkers als Isaiah Berlin en Friedrich von Hayek zijn belangrijke vertolkers van de kritiek op planning. Ze hadden er vijftig jaar geleden een dagtaak aan. Want hoewel het spook van het communisme na de Tweede Wereldoorlog veilig opgeborgen leek achter het IJzeren Gordijn, was de periode van de wederopbouw in West-Europa een dankbaar object voor planners van divers pluimage. Het was ook de tijd dat het geloof in de planmatige gestuurde maakbare samenleving Nederland in zijn greep kreeg. Belangrijke keuzes werden in weerwil van waarschuwingen van Berlin en Hayek door de politiek uit handen gegeven aan wetenschappelijk onderlegde deskundigen en ambtenaren.

In de oorlogsjaren was er al een Rijksplanologische Dienst (RPD) ingesteld. Na de bevrijding werd de institutionele infrastructuur voor de centrale overheidssturing verder opgetuigd met een Centraal Planbureau (CPB) voor de economie en een Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Nederland was institutioneel klaar voor een overgang naar centraal gestuurde heilstaat. De planbureaus hebben de ambitie (gelukkig) nooit waargemaakt. Het SCP is een gewoon onderzoeksinstituut geworden en het CPB een bureau voor rekenmodellen van koopkrachtplaatjes. In de Rijksplanologische Dienst hebben sociaal-democratische idealen wel een institutionele verankering gevonden voor een centraal en planmatig integraal gestuurde ruimtelijke ordening. De wederopbouw bood de gelegenheid.

De Haagse ambtenarij tekende voortaan op de kaart uit wie waar en hoe zou wonen, werken en leven. Vooral met woningbouwsubsidies werd de ontwikkeling van de steden volgens plan gestuurd en industriesubsidies moesten de arbeidsplaatsen er achteraan sturen. Dorpjes als Capelle aan de IJssel, Purmerend, Zoetermeer en Nieuwegein werden door de rijksoverheid tot groeikern aangewezen en veranderden in grote woonsuburbs. In de meeste ervan hebben mensen met plezier gewoond, sommige zijn wellicht wat saai of lelijk en enkele – met Houten als voorbeeld – zijn ronduit populair. Maar de planmatige verspreiding van de arbeid heeft gefaald en het gebrek aan afstemming met de infrastructuurinvesteringen heeft bijgedragen aan de explosieve mobiliteit en files.

De illusie van de planmatige centrale sturing van de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland ligt inmiddels aan diggelen. Zelfs in sociaal-democratische kring is het geloof tanende. De Rijksplanologische Dienst is al een jaar of tien geleden opgeheven. Het is omgevormd tot Planbureau voor de Leefomgeving als onderdeel van het RIVM in Bilthoven. Desondanks heeft de liberale minister van Infrastructuur en Milieu een Structuurvisie laten uitwerken door haar ambtenaren. In het nieuwe ministerie trof zij tussen de klassieke staatstaken van (spoor)wegbeheer en de zorg voor droge voeten, een beleidsdirectie aan die Nederland ruimtelijk moet ordenen met ruimtelijke plannen van vorige kabinetten.

Het moet een dilemma zijn geweest voor minister Schultz van Haegen, maar haar oplossing is slim. Ze laat in korte tijd een structuurvisie opstellen, waarmee ze vooral aangeeft op welke ruimtelijke ontwikkelingen er door de rijksoverheid niet meer wordt gestuurd. Het in stand houden van nationale landschappen? Dat kunnen de provincies beter. De ontwikkeling van nieuwe woonlocaties? Dat moet toch binnenstedelijk, dus dat ordenen de gemeenten zelf maar. Kustverdediging? Dat blijft het rijk natuurlijk doen. Hoofdinfrastructuur? Dat doet het rijk, waarbij in afspraken met provincies en gemeenten wel even wordt vastgelegd dat die ook elk hun steentje (brokje asfalt?) moeten bijdragen. Regels voor een zorgvuldige afweging van ruimteclaims? Dat gaat beter als er minder regels zijn, snellere procedures en minder overleg tussen overheden. Daarvoor kondigt ze een bondige nieuwe omgevingswet aan.

De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte is niet langer een instrument voor een integrale bemoeienis met de ruimtelijke ontwikkeling van het hele land. Indachtig de kritiek van Hayek en Berlin, is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte daarmee een liberale structuurvisie geworden. Het is een document met politieke keuzes die afwijken van wat een vorig kabinet nog in negen (!) afzonderlijke nota’s en structuurvisies had vastgelegd. Keuzes over waar de rijksoverheid ingrijpen in de ruimtelijke ontwikkeling gerechtvaardigd vindt voor het nationale belang van concurrentievermogen en bereikbaarheid en – vooral – waar niet. Daarmee brengt dit kabinet de ruimtelijke planning terug tot haar kerntaak: een politieke visie voor politieke keuzes.

Blog Dimitri Gilissen: Naar een nieuwe standplaatsverordening (of niet)

Thu, 06 Oct 2011 13:41:00 -0000

Onlangs ontving de gemeenteraad een raadsvoorstel om tot een wijziging van de bestaande standplaatsverordening te komen. Doel van het raadsvoorstel is het afschaffen van de standplaatsverordening om zo tot een vermindering van administratieve lasten te komen voor ondernemers. Op het eerste gezicht een aantrekkelijk idee, maar het voorstel lijkt meer problemen te creëren dan daadwerkelijk op te lossen.

Op dit moment heeft de gemeente Utrecht voor ongeveer 100 standplaatsen een vergunning afgegeven. Het gaat om vergunningen voor een viskar, bloemenkar, kaasboer en in het seizoen oliebollenkramen en ijskarren. Het staat ondernemers nu vrij om een aanvraag voor nieuwe locatie met bijbehorende vergunning in te dienen. Deze aanvraag wordt getoetst op eisen van welstand en ruimtelijke impact. Nieuwe aanvragen kunnen op basis van de geldende verordening niet of nauwelijks worden afgewezen. Vergunningen worden in principe voor drie jaar afgegeven, seizoensgebonden vergunningen voor één jaar, en kunnen worden verlengd waarbij het principe 'wie-het-eerst-komt-wie-het-eerst-maalt' geldt. De praktijk leert dat er een kleine vaste kern is die vaak al meerdere jaren dezelfde standplaats bezet, sommigen al meer dan 40 jaar.

Als vergoeding voor het gebruik van de standplaats betaalt de vergunninghouder een huur die bepaald wordt aan de hand van de locatie van de standplaats en het aantal vierkante meters dat de standplaats inneemt. De huren in Utrecht zijn laag vergeleken met andere steden en zijn om onverklaarde reden de afgelopen 9 jaar niet geïndexeerd.

Het raadsvoorstel beoogt de geldende standplaatsverordening af te schaffen en het aantal beschikbare standplaatsen en hun locatie voortaan eenzijdig door de gemeente vast te laten stellen. Voor deze standplaatsen wordt een vergunning van 5 jaar afgegeven die via een openbare bieding wordt verstrekt aan de ondernemer met het beste bod. De bieding wordt getoetst aan een aantal nader uit te werken criteria. Zo wordt er een minimale huurprijs gevraagd, zal er naar de uitstraling en branchering van de kar worden gekeken (welstand) en er wordt rekening gehouden met opgebouwde 'gebruiksrechten'. Door een vergunning voor 5 jaar te verstrekken zouden ondernemers meer zekerheid krijgen en verlost zijn van het (drie)jaarlijks verlengen van hun vergunning.

Bij de raadsinformatieavond (RIA) over het raadsvoorstel bleek dat er grote weerstand bestaat bij de huidige standplaatshouders. Zij vrezen dat de mate waarin een houder boven de minimale huurprijs kan bieden doorslaggevend zal zijn bij de toewijzing en beklagen zich over het feit dat er nog niet duidelijk is hoe de verschillende criteria worden gewogen. Daarnaast vermoeden zij dat de afschaffing van de verordening wordt gebruikt om de huurtarieven in één klap te verhogen. Bij de RIA bleek dat er in het voortraject niet of nauwelijks met de ondernemers over de voorgestelde wijzigingen is gesproken. Ook konden de aanwezige ambtenaren nog onvoldoende inzicht geven op de vragen die er bij de raadsleden leefden over de huurtarieven, weging van criteria en een mogelijke overgangsregeling voor bestaande standplaatsen.

Voor de VVD is onvoldoende duidelijk geworden dat het nieuwe systeem zal leiden tot een vermindering van administratieve lasten. Om deze en eerder genoemde redenen is er bij de wethouder op aangedrongen om het voorstel in te trekken. Zij moet in overleg treden met de standplaatshouders om tot een nieuw en gedragen voorstel te komen wat de bestaande lastendruk wel vermindert, zonder de vrijheid van ondernemers verder aan banden te leggen.

Daags na de RIA ontving de gemeenteraad het bericht dat het college het raadsvoorstel tot nader order heeft ingetrokken en zich zal beraden over de vraag hoe dit proces (opnieuw) op te pakken. Wordt vervolgd.

Bijdrage Willem Buunk online debat structuurvisie

Fri, 02 Sep 2011 08:05:00 -0000

Lees hier de bijdrage van Willem Buunk aan het online debat van het Nirov over de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte die door het Nirov wordt georganiseerd.

Voor aanvullende informatie klik hier.

Column Willem Buunk: 'Asociale woningen'

Fri, 05 Aug 2011 12:51:00 -0000

In de gemeentepolitiek krijgen ogenschijnlijk levenloze objecten, soms menselijke eigenschappen. Emotie verkoopt. Dit geldt ook voor woningen, vraag het uw makelaar maar. De meeste eigenschappen van een woning bevinden zich in het spectrum van het objectiveerbare: Rijtjeshuizen, vrijstaande woningen en flats. Soms is er een definitiekwestie. In ruimtelijke plannen kan over ‘gestapelde bouw’ worden gesproken, terwijl het woonbeleid wat cryptisch spreekt van ‘meergezinswoningen’. In beide gevallen gaat het over flats, ofwel appartementen.

Even objectiveerbaar is de grootte, maar daar begint al enige complicatie. De beoordeling is namelijk afhankelijk van de behoeften van de bewoners. Gemiddeld genomen wonen wij Nederlanders, naar oppervlakte bekeken, in een steeds grotere woning, met een steeds kleiner huishouden (2,1 personen). Het oordeel over deze woningeigenschap (te groot of te klein) hangt af van de woonwens, maar wordt in de praktijk van de woningmarkt natuurlijk vooral bepaald door de eigen financiële mogelijkheden. Wie meer verdient, kan desgewenst groter wonen. Logisch.

Niet elke beoordeling van woningeigenschappen is logisch. Neem bijvoorbeeld de esthetische eigenschappen van een woning. Dit is het domein van de welstandscommissie. Dit is een groepje deskundigen die bepaalt of een ontwerp uitgevoerd mag worden op basis van ogenschijnlijk objectieve criteria: stedenbouwkundig patroon, bebouwingsbeeld, architectuur, materialisatie, detaillering, enzovoorts. Welstandsbeleid staat bol van jargon en is alleen daarom al voor gewone mensen niet te volgen. Bij afwijzing van een bouwvergunning voor hun architecten overigens vaak ook niet. Over smaak valt uitstekend te twisten, zo blijkt maar weer.

Er is ook een categorie eigenschappen van een woning die zelfs door deskundigen uit de wereld van ruimtelijke ordening en architectuur niet vast te stellen is. Daar is logica ver te zoeken. Het gaat dan om eigenschappen die woningen kennelijk in hun onderlinge omgang en in hun gedrag naar mensen toe hebben. Dit zijn de ‘sociale woningen’. Het geeft sommige woningen welhaast menselijke trekjes. Makkelijk in de omgang en vriendelijk voor de buren, dat werk. Onzin natuurlijk, want het gaat hier om gesubsidieerde huurwoningen. Woningen die een sociale functie vervullen op de woningmarkt, voor huishoudens die niet over de middelen beschikken om op eigen kracht een woning te huren of te kopen. Deze woningen en hun huurders worden drievoudig gesubsidieerd; niets logischer dus dan om van gesubsidieerde huurwoningen te spreken.

De gesubsidieerde huurwoning is het belangrijkste bestanddeel van de gereguleerde woningmarkt. Een markt met regels die bepalen dat de huurprijzen worden vastgesteld met een puntensysteem. Een markt met prijzen die gemiddeld genomen meestal te laag zijn (in Utrecht rond de €300,-) om de kosten van het onderhoud te dekken. Een markt waarin voor huishoudens die deze huur niet kunnen betalen, een huursubsidie (huurtoeslag) beschikbaar is. Een markt met regels die bepalen dat huishoudens met een inkomen dat lager ligt dat het modale huishoudeninkomen (€33.000,-) een huisvestingsvergunning kunnen krijgen, die het recht geeft om een gesubsidieerde huurwoning te mogen huren. Een markt met woningtoewijzingregels, waarin de duur dat men op de wachtlijst heeft gestaan van doorslaggevend belang is. Hoe meer regels worden opgesteld voor deze markt, des te groter de onevenwichtigheden.

Het is een vorm van gereguleerd marktfalen. Omdat wachtduur een factor is staan er in Utrecht 77.000 mensen op de wachtlijst. Het heeft de suggestie van een groot tekort aan gesubsidieerde huurwoningen, maar in de praktijk blijkt dat 9.000 mensen daadwerkelijk op zoek zijn naar een woning. De knuffelterm ‘sociale woning’ krijgt een wrange bijsmaak door het onuitgesproken oordeel dat impliciet voor andere woningen geldt. Die zijn dus asociaal? Het is een moreel oordeel, dat de bewoners van die woningen ernstig tekort doet. Het gaat hier om mensen die de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen woonsituatie. Bewoners die het volle pond betalen voor hun particuliere huurwoning of voor hun koopwoning, ongeacht hun inkomen. Het zijn ook de mensen die rechtstreeks meebetalen aan de bouw van gesubsidieerde huurwoningen, vanwege de grondprijzen die de gemeente Utrecht hanteert. Voor een gesubsidieerde huurwoning betaalt de woningbouwcorporatie maximaal €17.000,- voor de grond, terwijl de bewoners in de rest van hetzelfde bouwblok minstens €50.000,- betalen, vaak rond de €90.000,- en soms zelfs 250.000,-. De intenties erachter mogen sociaal zijn, in morele termen is het in zijn uitwerking weinig rechtvaardig.

De gereguleerde woningmarkt is een deel van het sociale vangnet dat in de loop der tijd uit de klauwen is gelopen. Er zijn in Nederland 2,4 miljoen gesubsidieerde huurwoningen voor 1,5 miljoen huishoudens met een laag inkomen. Dat is dus bijna 1 miljoen meer dan nodig. In Utrecht is bijna de helft van de woningen een gesubsidieerde huurwoning, precies genoeg om alle huishoudens te kunnen huisvesten die met een modaal inkomen of minder moeten rondkomen. Helaas worden 38% van die Utrechtse gesubsidieerde huurwoningen bewoond door huishoudens die beschikken over een hoger (soms veel hoger) inkomen. Vaak voor een huurprijs van rond de €300,-. Lekker goedkoop, maar niet erg sociaal.

Column Willem Buunk: 'Beleidstoerisme'

Tue, 07 Jun 2011 09:33:00 -0000

Een oud industriegebied is niet de bestemming waar de meeste mensen hun oog op zullen laten vallen in de vakantiefolders. Als aanprijzing voor een reisje naar Zwitserland zal een foto van de pittoreske oever van de Züricher See en de chique winkelboulevards meer tot de verbeelding spreken, dan leegstaande fabrieken en bouwplaatsen. Toch is een bezoek aan een industriegebied als Zürich-west de moeite waard.

Een oude scheepsbouwloods biedt plaats aan een spectaculair mooie, glazen doos-in-de-loods-restaurant en aan een theaterpodium. Een andere loods wordt gerestaureerd en uitgebreid om plaats te bieden aan repetitieruimtes voor het plaatselijke operagezelschap. Toeristen kennen het gebied vooral omdat het de geboortegrond is van wereldberoemde tassen van de gebroeders Freitag. De autoweg op betonpalen, die dwars door het gebied loopt, bood hen de inspiratie om kleurig bedrukte zeildoeken van vrachtwagens her te gebruiken voor tassen. De verkoop verloopt vooral via internet, maar er is ook een heuse ‘flagship-store’: Een kolom van op elkaar gestapelde en aaneengelaste oude zeecontainers.

Deze toeristische trekker zal er niet lang meer staan. Na de informele start door de creatieve economie, maakt industriegebied Züri-West nu een opvallende ontwikkeling door. Luxe en betaalbare appartementen omkragen een oude fabriekshal die een overdekt plein is geworden. Ernaast staat een geheel nieuw blok met supermarkt, middelbare school en meer woningen. Onder de bogen van een historisch en hoog spoorviaduct zit een luxe biologische voedselmarkt, met lunchroom en trendy winkels. Binnenkort worden er eengezinswoningen, kantoren, een onderzoeksinstituut en studentenwoningen gebouwd. Het maakt de wijk misschien niet een interessante bestemming voor de gemiddelde toerist, maar wel voor een Utrechtse delegatie van projectontwikkelaars, directeuren van woningbouwcorporaties, ambtenaren, wethouder en raadsleden.

Snoepreisje, zo luidde het oordeel vooraf in een deel van de plaatselijke politiek en in de lokale pers. Het verwijt is niet onbegrijpelijk. Steden waar zich interessante ontwikkelingen voordoen, worden snel een populaire bestemming voor bestuurders en ambtenaren. En als het een locatie is die bekend staat om mooi weer of, zoals Zürich, beschikt over een fijn meer en een decoratief berglandschap, dan is het snoepreisjesverwijt snel gemaakt. De Utrechtse delegatie werd zelfs vergezeld door een journalist van RTV Utrecht, die ‘embedded’ was meegereisd om te onderzoeken of het verwijt terecht is. Nee, zo concludeert hij, het is uitermate nuttig, zo’n studiereis. Beter van toepassing lijkt daarom de term die de Nijmeegse hoogleraar geografie Gert-Jan Hospers heeft geformuleerd voor deze vorm van reizen: Beleidstoerisme.

De vergelijking tussen Zürich en Utrecht blijkt voor de beleidstoerist goed mogelijk. De steden zijn ongeveer even groot, hebben een grote universiteit (in Zürich ook de gerenommeerde Eidgenössische Technische Hochschule) en zijn mateloos populair als woonplaats. De druk op de woningmarkt is van vergelijkbare omvang. Zo stelden de Zwitsers zich in 1998 ten doel om in vier jaar 20.000 woningen te bouwen. Dat is niet gelukt en op de lange termijn zou zelfs een veelvoud aan nieuwe woningen nodig zijn.

Bij nadere beschouwing vallen natuurlijk ook verschillen op: Wetgeving, instituties, economie en geografie. Zo is ondergronds bouwen in de stevige rotsige bodem standaard in Zürich. De gemeente kent daarom zelfs een afdeling Tiefbau, die in samenwerking met de afdeling Hochbau (alles bovengronds) de ruimtelijke ordening regelt. De huizenprijzen, huren en de inkomens zijn in de internationale bankiersstad minstens drie keer zo hoog. Een gezinsinkomen van rond de €100.000,- geldt er als zo laag, dat een gesubsidieerde huurwoning van een Baugenossenschaft onmisbaar geacht wordt. De Nederlandse bewondering over de sublieme bouwkwaliteit, ook van gesubsidieerde huurwoningen en scholen, verdient de kanttekening van overdreven kwaliteitseisen en een overvloed aan budget. De publieke en politieke klacht over de bouwkosten hebben inmiddels ook in de gemeente Zürich geleid tot een beleidsaanpassing, onder het motto “Zürich baut - gut und günstig!”.

Voor wie zich rekenschap geeft van deze verschillen, zijn er lessen te trekken uit het binnenstedelijk bouwen zoals in Züri-west. De transformatie van industriegebied wordt ingeleid met een nieuwe tramlijn en een herinrichting van de wegen. Er wordt zorgvuldig voortgeborduurd op het spontane hergebruik van industrieel erfgoed. De combinatie van commerciële kantoorontwikkeling, cultuurpodia, een middelbare school en vele honderden woningen creëert een multifunctioneel stadsdeel. Meest opvallend daarbij is het expliciete doel om een deel van de industrie pal naast de nieuwe woningen, de ruimte te laten om te blijven functioneren en investeren. Een combinatie waarvoor federale wetgeving opzij is gezet om met goed ontwerp te bewijzen dat deze mix van activiteiten kan bestaan. De aanpak is een succes, want nieuwe bouwactiviteiten worden voorbereid. Daarvoor moet wel de zeecontainerswinkel voor Freitag-tassen wijken. De tassenfabriek verhuist naar een splinternieuw, als kantoor ogend bedrijfspand in Neu Oerlikon; een locatie waar tot voor enkele jaren munitie en chemische wapens van de band rolden. Ook al zo’n boeiende bestemming voor de beleidstoerist.

Blog Andr� van Schie: plastic inzameling

Tue, 19 Apr 2011 11:03:00 -0000

VVD blijft kritisch op inefficiënte en ineffectieve wijze inzamelen plasticafval

Het milieubewuste GroenLinks college van onze stad is heel trots op de resultaten van de proef voor het gescheiden inzamelen van plastic. Zoveel mensen brengen hun plastic naar de inzamelpunten dat er nu 7 extra containers geplaatst moeten worden.

Maar is het resultaat van deze inzameling nou eigenlijk wel zo goed, of is de verkeerde methode gekozen?

In Utrecht is gekozen voor een systeem van bronscheiding. Dat houdt in dat de consument zelf het plastic apart moet houden en er een aparte afvalstroom van consument naar de verwerkende industrie komt. In Utrecht halen we met de inzameling op deze manier per huishouden ongeveer 2,5 kg op (410.000 kg met 162.000 huishoudens in 2010).

De opbrengst van die 2,5 kg plastic –nog los van alle kosten- is € 1,18 per huishouden (€ 475 per 1000 kilo). Dat is dus het effect van tientallen inzamelstations, duizenden ritten met grote vrachtwagens en duur personeel door Utrecht en naar Duitsland en een inspanning van zo’n 8 uur inzameltijd per jaar per huishouden (voorzichtig ingeschat op 10 minuten per week). Eigenlijk vraagt de gemeente haar inwoners dus om voor zo’n 15 eurocent per uur te werken aan het bronscheiden van plastic...

De VVD denkt dat het véél beter kan met nascheiding

Wetenschappelijk onderzoek van de Universiteiten van Wageningen en Amsterdam heeft inmiddels aangetoond dat nascheiding van plasticafval veel efficiënter is dan bronscheiding. De ervaringen van de afvalverwerkers in Friesland en Limburg bevestigen dit beeld. Met nascheiding kan zo’n 40-45 kg plastic per huishouden uit het afval worden gerecycled, meer dan 10 keer zoveel als het best case scenario van bronscheiding voor Utrecht! Vooral in stedelijke omgevingen waar mensen minder ruimte hebben voor een eigen afvalscheidingsstation in huis en vaak ook minder bereid zijn daar tijd en moeite in te steken, blijkt nascheiding de beste oplossing.

De consument stopt zijn afval gewoon bij de rest van het afval in de zak, maar slimme sorteermachines bij de afvalverwerker halen dat er weer uit. Resultaat is minder plastic afval verbranden, meer recyclen en minder gedoe voor de consument. Nascheiding is ook nog eens goedkoper dan bronscheiding. Een simpele rekensom leert bovendien dat het voor Utrecht zo’n 5,5 miljoen kilo plastic kan opleveren dat duurzaam hergebruikt kan worden in plaats van het te verbranden.

Een bijkomend voordeel van nascheiding is dat het niet afhankelijk is van het gedrag van de inwoners: iedereen doet mee. Daarnaast spaart het verkeersbewegingen van de ophaalwagens en hoeven er minder containers in de openbare ruimte te staan (vaak geeft dat ook rommel in de omgeving als ze weer eens vol zijn). Investeren in nascheidingsinstallaties biedt bovendien kansen om ook andere afvalstromen zoals drankkartons te gaan herkennen en apart te verwerken. Er zijn al experimenten gaande met het markeren van materialen met onzichtbare stoffen die door de scheidingsmachines wel herkend kunnen worden om zo supereffectief het afval te recyclen.

De VVD heeft al eerder aangedrongen op het snel evalueren van de proef met bronscheiding zodat ook snel besloten kan worden over te gaan op nascheiding. De bedroevende resultaten tot nu toe bevestigen dit beeld.

Reportage Utrecht fietsstad: liever geen luchtfietserij

Thu, 10 Mar 2011 12:41:00 -0000

Reportage naar aanleiding van nota 'Utrecht fietsstad' gemaakt door studenten Fontys Hogeschool voor journalistiek te Tilburg

Blog Mark Dijk & Willem Buunk: Fout vervoer

Tue, 01 Mar 2011 15:28:00 -0000

Bij de aanblik van een vrachtwagen in de stad lijkt er bij sommige stadsbewoners een waas voor de ogen te komen. In een irrationele reflex volgen daar direct de bijbehorende afkeurende woorden op. Bah. Vies. Fout. Ook tijdens de raadsvergadering van 1 februari jl. was het weer raak met vragen van GroenLinks over vrachtverkeer dat de Utrechtse werven in de binnenstad kapot zou rijden. Het schuim stond nog net niet op de mond. De eigen wethouder moest daar toch echt eens wat aan gaan doen, zo was de bedoeling, want de Utrechtse werven zijn werelderfgoed en vrachtauto’s zijn eng en groot en stoten vieze stoffen uit. De wethouder belooft natuurlijk prompt dat het de hoogste aandacht heeft. De “we hebben zin in de toekomst”-good guys zullen de roestuitbrakende bad guys eens even een ecologisch lesje leren.

Hoe zwart kun je het schetsen? Alsof een vrachtautochauffeur ’s ochtends om 4 uur voor zijn plezier uit bed stapt, om eens even lekker een rondje te gaan rijden door de Utrechtse binnenstad. En dat enkel en alleen om werven te slopen en rustminnende bewoners uit hun slaap te halen. Daar is helemaal geen sprake van. Zware en vervuilende trucks mogen de milieuzone van de binnenstand helemaal niet in. De vervoerders hebben onderling, met winkeliers en met de gemeente, keurig afspraken gemaakt over bevoorradingsroutes. Er geldt een maximum voor de aslast, waardoor we – niet geheel toevallig – al jaren uitsluitend groot uitgevallen bestelwagens over de grachten zien rijden. Het lijkt heel wat, maar het weegt niet veel. En deze regels worden sinds vorig jaar ook gehandhaafd.

De vervoersmarkt heeft ondertussen niet stil gezeten. Er zijn innovatieve oplossingen gekomen, zoals de elektrische treintjes van de Cargohopper. De gemeente is zelf voor horecaondernemers aan de slag gegaan met de elektrische bierboot. Na een succesvolle start als overheidsdienst, kan deze ongetwijfeld al uitbesteed worden aan de markt. Bouwondernemers organiseren samen met transporteurs slimme bouwlogistiek. Dat is efficiënter en dat betekent minder ritten met bouwmateriaal in de binnenstad. Ook de vele gemeentelijke bouwprojecten, zoals de restauratie van de werven, vereisen de nodige bouwlogistiek in de binnenstad. Op korte termijn kunnen deze gemeentelijke bouwprojecten verantwoordelijk zijn voor 60% van al het vrachtverkeer. Dit mag dus ook niet van GroenLinks. Die laten bouwvakkers liever op de fiets materiaal halen en bouwafval wegbrengen. Misschien dat de Utrechtse ecowarriers hiermee een soort werkverschaffingsproject willen opzetten. Dat lijkt ons echter niet van deze tijd.

Wat is wel van deze tijd? Vrachtvervoer wordt steeds schoner. Het vrachtverkeer is door schonere motoren 20 keer, en voor sommige stoffen zelfs 50(!) keer schoner dan 25 jaar geleden. We kunnen verschillend denken over het tempo waarmee de vervuiling door verkeer aangepakt wordt, maar het eigenlijke probleem zit in de visie van GroenLinks op de economie. Zij hechten een heilig geloof aan de mythe van een schone creatieve industrie. Daarin werkt iedereen draadloos vanuit huis, op accu’s die gevoed worden door een zelfgebouwde windmolen. De realiteit van logistiek die bij die nieuwe economie hoort blijft onbenoemd. De thuiswerkers blijken in het tweede deel van de dag verrassend vaak op stap te gaan voor face-to-face ontmoetingen. En de boodschappen die we doen, moeten we toch echt gewoon zelf halen, of via internet bestellen, maar dan moeten ze ook aan de voordeur afgeleverd worden.

Voor de VVD telt niet de mythe van een gedroomde groene economie, maar tellen de feiten en de cijfers. De komende jaren draait de economie van de binnenstad nog in belangrijke mate op detailhandel. Er wordt €1,6 miljard omgezet in de Utrechtse detailhandel. De sector verschaft werk aan zo’n 12.000 mensen. 61% van de bestedingen in de binnenstad komt vanuit de Utrechtse regio. De binnenstad levert de gemeente jaarlijks een dikke € 5 mln. aan belastingopbrengsten (OZB). De mobiliteit en het goederenvervoer dat bij al die prachtige economische activiteit hoort, moet je gewoon goed organiseren. Het gemakzuchtige goed/fout denken over vrachtauto’s helpt niet. Wat wel helpt is duidelijke regelgeving, gelegenheid voor afspraken tussen vervoerders en ondernemers en ruimte voor innovatieve oplossingen voor vrachtvervoer en slimme logistiek die volop in de markt aanwezig zijn.

Column Willem Buunk: 'Rampenplan'

Tue, 22 Feb 2011 13:05:00 -0000

De wereld van planologen en stedenbouwkundigen is nog steeds doordesemd met een sociaal-democratisch maakbaarheidgeloof van de oude stempel. Een prachtig voorbeeld is te vinden op het Groninger platteland. Daar wordt nog vrolijk gefantaseerd over de betere wereld die door zorgvuldige planning en ontwerp tot stand kan komen. Voor wie het niet gelooft moet vooral eens een kijkje nemen in De Blauwe Stad. Midden in het Oldambt verrijst daar – geheel volgens plan, zo lijkt het – een schitterende villawijk aan het water van een versgegraven meer. De eerste 150 huizen staan er al en in aquareltinten schilderen de verkoopborden de nieuwe wereld van straks, althans als alles volgens plan verloopt.

Nou ja, plan, ‘gebiedsontwikkeling’. Zelfs de meest geharnaste planbureaucraat heeft ontdekt dat het allemaal niet meer kan zonder ‘de markt’. Dus is het plan vermomd als een proces en gaat de overheid schuil achter de rol van gebiedsontwikkelaar of regisseur op zoek naar investeerders. Maar de geur van de maakbare omwenteling, de gestuurde revolutie, laat zich in de zware Groningse klei moeiteloos opsnuiven. Want wat is dat plan? Met de bouw van 1500 vrijstaande villa’s voor rijke Randstedelingen die rust, ruimte en water voor hun zeilboot zoeken, moesten de Groninger ommelanden een broodnodige sociale en economische impuls krijgen. Op zich geen gekke gedachte, want het is een van de armste regio’s van Nederland. De industrie is er goeddeels verdwenen, de planmatige ontwikkelde Eemshaven biedt nog onvoldoende alternatieve werkgelegenheid en de akkerbouw maakt een door Europese subsidies gestuurde, terugtrekkende beweging. En er is ruimte, veel ruimte.

Het plan drijft op de ingeving om de Europese landbouwsubsidie eenmalig te laten afkopen voor het permanent uit productie nemen van landbouwgrond. Met dat startkapitaal planden gedreven bestuurders een nieuw gegraven meer en een paar mooie stukken nieuwe natuur. Een schitterend biotoop voor een villastad, waar de verkoop van de bouwkavels à €100.000,- de begroting sluitend maakt en bovendien kapitaalkrachtige recreanten in de regio brengt. Boeren blij, natuurvrienden blij, rijke Randstedelingen blij en recreatieondernemers blij. Win-win-win-win, zo dachten de plannenmakers. En toch gaat het mis. De verkoop ligt namelijk stil. “Crisis”, zo luidt het excuus van de Groninger bestuurders die met hun handen in de belastingkas grijpen om de tekorten te dekken. Die crisis is er, maar daar ligt het niet aan.

De Blauwe stad is een planningdisaster. Een luxe Lelystad. In een standaardverkaveling als van een Randstedelijke Vinex wijk staan 150 huizen hutje-mutje op elkaar in een zee van groene ruimte. De dakgoten raken elkaar niet, maar de groene kliko voor het tuinafval past er niet tussen. Opgeklopte planologische verwachtingen in veel te nauwe stedenbouwkundige jas. Het meer is wijds, dat wel. En het waait er. Altijd. Maar er is geen zeilboot te zien, want de aansluiting met de rest van het Noord Nederlandse waternetwerk gaat gebukt onder lage bruggen.

De villakoper wordt ook niet verleid met architectonische vrijheid, want per bouwblok is het materiaalgebruik gedetailleerd voorgeschreven. De enige architectonische vrijheid is gelaten aan het prachtige bezoekerscentrum. Daar liggen in doodse stilte de bakstenen en dakpannen uitgestald die door villabouwers gebruikt moeten worden. Het is een ongekend staaltje van doorgeslagen planningsdrift van ontwerpers die zich niet in hun doelgroep hebben verplaatst.

Wie heeft dit kunnen verzinnen? Een blik op de directe omgeving maakt in ieder geval duidelijk dat de plannenmakers geen meter buiten de plankaart van hun blauwe Droomstad hebben gekeken. Het is er armoe troef van de trotse plattelandssoort. Linten van zelfverbouwde boerenarbeiderswoningen, waar op rommelige erven landbouwwerktuigen wegroesten en aan bestelauto’s wordt gesleuteld die onmisbaar zijn voor het werk. Een leesbaar landschap, zo wordt dat in vakjargon genoemd. Maar het valt te vrezen dat in de ogen van de potentiële villakoper na een bezoek vooral valt te lezen dat hij zijn geld niet in het plangebied zal beleggen. De Blauwe Stad is een planningdisaster. Op zijn Nederlands: Een rampenplan.

Column Willem Buunk: 'Linkse hobby'

Tue, 08 Feb 2011 13:21:00 -0000

Voor velen is het een droom om van hun hobby hun werk te maken. Ik heb dat traject andersom afgelegd. Mijn werk is zo langzamerhand mijn hobby geworden. De gelukkige omstandigheid waarin ik verkeer is dat ik altijd erg leuke banen heb gehad in mijn vakgebied, de planologie. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik in het bijzonder enthousiast voor mijn eerste baan was, omdat een promotieplek uitstel van eerste oefening opleverde. Ik ben altijd voorstander geweest van dienstplicht, maar had niet veel zin om te dienen in een leger waarvan de dienstplicht net opgeheven werd en waar weinig anders gebeurde dan elke dag opnieuw een tank groen schilderen. Toch bleek het planologische onderzoek een gouden greep.

Met veel plezier ben ik diep gedoken in de finesses van de inrichting van stad en land in internationaal vergelijkend perspectief. Inmiddels is het welhaast een hobby geworden. Gaandeweg heb ik echter ook ontdekt dat het een linkse hobby is. Niet zelden heeft dat mij voor dilemma’s geplaatst. Dan zit je als onderzoeker of docent opvattingen te verkondigen die vakmatig correct zijn, maar waar ik als liberaal grote moeite mee had om ze te geloven. De toekomstige ontwikkeling vastleggen in een plan? Door de overheid? En ik ben niet de enige. Die enkele partijgenoot die wethouder ruimtelijke ordening is – het zijn meestal PvdA wethouders op die portefeuille – en woordvoerders van fracties verkondigen ook vaak standpunten die doordesemd zijn met vakmatig correcte en beleidsmatig netjes onderbouwde opvattingen, maar die een herkenbaar linkse maakbaarheidsignatuur hebben.

Het geloof in de maakbare samenleving is in ruimtelijke ordening nog steeds voelbaar aanwezig. De rijksoverheid bepaalde decennialang het ontwikkelingspatroon van steden en dorpen tot in de verre uithoeken van ons land. Ruimtelijke concepten als ‘gebundelde deconcentratie’, ‘groeikernen’, ‘bufferbeleid’ en de ‘compacte stad’ verdeelden volgens het principe van de verdelende rechtvaardigheid de woningbouw over het land. Voorzien van woningbouwsubsidies konden de wethouders in de steden – meestal van PvdA huize – de eenheid van planning en publiek bouwmeesterschap realiseren. Ministers van VVD huize zijn niet zonder invloed geweest, maar ze hebben hoogstens enkele ruimtelijk-economische thema’s mogen toevoegen, zoals de ‘mainports’. En ecologisch-politiek geïnspireerde wetenschappers hebben met de Ecologische Hoofdstructuur wel het grootste ruimtelijke project buiten de steden mogen plannen. Maar het plan, dat herkenbaar sociaal-democratische sturingsinstrument, is er niet minder dominant op geworden in de ruimtelijke ordening. Zelfs als wetenschappelijk onderzoek laat zien dat die plannen niet effectief zijn - hetgeen meestal keurig de uitkomst van onderzoek is – dan is er toch vaak de aanbeveling maar weer betere plannen te maken. Tsja….

Het nieuwe kabinet maakt korte metten met linkse hobbies. Dat geldt dus ook voor de ruimtelijke ordening, een van de 17 hervormingen van het kabinet Rutte. Het ministerie van VROM is opgeheven. Geen ruimtelijke plannen meer van de rijksoverheid waarin een fictieve toekomst van de inrichting van het land tot in alle uithoeken wordt gemaakt. Alleen de provincies zorgen voortaan nog voor de onderlinge afstemming van gebiedsontwikkelingen en andere ruimtelijke ingrepen. De Ecologische Hoofdstructuur wordt herzien. Mooi, maak er vooral een landschapsverfraaiingsprogramma van. En de wetgeving wordt herzien en vereenvoudigd.

De politieke hervorming van de ruimtelijke ordening wordt daarbij vooral bepaald door de keuze om wonen, wijken en integratie (WWI) onder te brengen bij Binnenlandse Zaken. Een slimme politieke keuze. De volkshuisvestings-V van VROM wordt daarmee losgeknipt van de ruimtelijke ordening. Het einde van de sociaal-democratische hegemonie in de ruimtelijke ordening die de centrale planning van woongebieden tot prioriteit van ruimtelijk rijksbeleid maakte. Het is heerlijk voer voor onderzoekers. Het politieke speelveld van de ruimtelijke ordening is volledig veranderd. Niet langer is sociaal-democratisch gedachtegoed dominant, maar ook het liberale, christen-democratische en het anti-establishmentperspectief (van de PVV) krijgt invloed. Een frisse politieke wind door het vakgebied. Het geeft mij ineens een rechtse hobby.

Blog Mark Dijk: Wethouder in oorlogstijd

Mon, 07 Feb 2011 13:22:00 -0000

Op zaterdag 29 januari stelde PvdA wethouder voor sociale zaken Rinda den Besten in het AD Utrechts Nieuwsblad dat ze zich met dit kabinet een “wethouder in oorlogstijd” voelt. Waarschijnlijk had ze het te druk met het duiden van het Kunduz-debat om over een dergelijke uitspraak na te denken. Zo twitterde zij bijvoorbeeld op 28 januari dat de steun van GroenLinks aan de politiemissie dit kabinet in het zadel houdt en er voor gaat zorgen dat onderwijs, sociale werkplaatsen en cultuursector ten onder gaan. Oftewel, over de rug van onze politietrainers in Afghanistan, bedrijft zij ‘oorlog’ met dit kabinet. Persoonlijk vind ik dat op zijn zachtst gezegd niet echt netjes, maar het mag. Bovenal verbaast het me helemaal niet.

Nieuw re-integratiebeleid

Dit kabinet zorgt er namelijk voor dat vastgeroest lokaal beleid opgeschud gaat worden, ook op het gebied van werk en inkomen, en dat doet pijn bij de PvdA. Zo presenteerde Rinda den Besten vrijdag 28 januari het nieuwe re-integratiebeleid van de gemeente Utrecht. Ik maakte me hier grote zorgen over, want in het PvdA-Groenlinks-D66 college-akkoord stond dat de steeds schaarser wordende re-integratiegelden ingezet gaan worden om de mensen die het verst van de arbeidsmarkt staan te activeren. Hiermee zouden we weer uitkomen op ineffectief bestede gelden, omdat het uitsromingspercentage voor deze groep mensen helaas zeer laag is. De VVD is van mening dat je juist moet inzetten op de mensen die een klein zetje in de rug nodig hebben om weer volledig te participeren in de maatschappij door het hebben van een reguliere baan. Dit beleid werd door het vorige college met de VVD in gang gezet, maar het nieuwe linkse college had hiermee gebroken.

Echter, de verrassing was groot en de door Rinda den Besten gepresenteerde visie op participatie bouwde volledig voort op het eerder ingezette beleid en brak daarmee radicaal met de collegeafspraken. Natuurlijk was de PvdA-wethouder hier niet blij mee en in de korte notitie verwijst ze dan ook 29 keer naar de ‘drastische, ingrijpende en de enorme teruggang” van de Rijksbijdragen, die haar dwongen deze keuzes te maken. Oftewel het vernieuwend sociaal beleid van het kabinet Rutte heeft het Utrechts college er toe gebracht nieuwe prioriteiten te stellen. De Utrechtse collegepartijen PvdA en GroenLinks reageerden al ontstemd en zij willen dat er toch meer gedaan gaat worden voor de mensen die het allerverst van de arbeidsmarkt staan. Zij zijn het ‘zieligst’ en aan deze 1% van de Utrechtse bevolking moet dan ook het grootste deel van de kleine 32 miljoen aan beschikbare re-integratiegelden besteed worden.

670 minder mensen in de bijstand

En wat gaat er dan nu gebeuren om meer mensen aan het werk te krijgen. Er wordt ingezet op de eigen kracht van de mensen, er komt een effectievere dienstverlening, de bijstandsgerechtigde kan rekenen op meer eigen verantwoordelijkheid in de dienstverlening en de begeleiding is gericht om zo snel mogelijk aan het werk te gaan. Voor mensen die verder van de arbeidsmarkt staan zijn er andere mogelijkheden, zoals het welzijnsbeleid. Ook hier wordt een efficiencyslag gemaakt door welzijnswerk en sociale zaken beter te laten samenwerken. Dit alles moet er toe leiden dat we in 2011 rond de 670 minder bijstandsgerechtigden hebben dan eerder voorzien, oftewel meer mensen aan het werk. En dat vindt deze wethouder dus “oorlogstijd”. Ik kan me niet voorstellen dat zij niet blij is als er zoveel mensen uit de uitzichtloosheid van de bijstand worden geholpen.

Noodzaak van bezuinigingen

Voorop staat natuurlijk dat er meer mensen aan het werk worden geholpen. Het is echter ook noodzakelijk dat er bezuinigingen worden doorgevoerd bij sociale zaken in Utrecht. Was in 2007 en 2008 de sky the limit met de aan Utrecht gegeven Rijksgelden, door de financiële crisis moet er in 2010 en 2011 geld bijgelegd worden om het sociale beleid te financieren. Op zich hoefde dat geen financieel probleem te zijn, omdat in eerdere jaren reserves konden worden opgebouwd. Helaas heeft Utrecht dat niet gedaan en was aan het begin van de crisis het reservepotje al leeg door veel te makkelijk de overschotten in de Rijksbijdragen uit de goede jaren aan ‘leuke’ dingen te besteden. In 2010 is er een tekort van 8,2 miljoen euro en in 2011 is nu al een tekort van 4,6 miljoen euro voorzien. Het onverantwoorde uitgavenpatroon van de gemeente daargelaten, geeft Rinda den Besten ook hier weer het Rijk de schuld, dat een verkeerde berekeningssystematiek zou aanhouden. En ondanks dat dezelfde systematiek in de gouden jaren 2007 en 2008 werd gevolgd, en toen niemand hierover klaagde, is het nu opeens een probleem. Dit kabinet lijkt zo langzamerhand een zegen voor de PvdA, omdat je het overal de schuld van kan geven. De PvdA wil kennelijk niet verantwoordelijk zijn voor een sociaal beleid dat eindelijk weer de eigen kracht van mensen voorop zet. Gelukkig wil ons kabinet dat wel.